Përktheu: Anton Papleka
AKULLI
Glace
Izotza
Jää
Jäätä
Ghiaccio
Gheata
Baraf
Hielo
Eis
Jeg
Lód
Chullunku
Ice
Is
Ijs
Siku
Akulli*
Rx
Moc
Led
Myz
Payos
[………]
Me mijëra fjalë
Për të shenjuar akullin
Por një shkrirje e vetme
Vetëm një kufi
Për të kaluar
Nga një gjendje në një tjetër
Kudo në botë
Uji kallkanoset në O° C
*Midis fjalëve të shumta për të shenjuar akullin në gjuhë të ndryshme, autori ka përdorur edhe fjalën shqipe « akulli »
BIE BORË…
Bie borë
Me miëra yje
E mbulojnë si qilim tokën
Nata e bardhë me acar
E veçon tokën nga ana e saj e brendshme
Bie borë
Një stërqokë kalon nëpër qiell
Klithma e saj e gërvisht peizazhin
Nënshkrim i shkurtër
Në cep të një letre
Zogu ngjan më i gjerë sesa qielli
PRAPA AKULLIT…
Prapa akullit ka akull
Nën akull ka akull
Ka akull ende dhe përherë
Sa të hanë sytë sa shtrihet jeta
Në pafundësinë e erës
Monotonia e sipërfaqeve
Iluzioni i pranive
Bardhësi jashtë dhe bardhësi brenda
Njeriu pandeh se është e palëvizshme syprina e madhe
Por ajo lëviz ajo përparon fërgëllon e zhvendoset
T
H
Y
E PAPRITUR
R
J
E
Njeriu nuk e di a është lindja apo vdekja
E afërta apo e largëta
Drita apo nata
Heshtja apo britma
Vithisem pra unë jam
Rrjedh pra unë jam
Bujt pra unë jam
Pjell dhe unë jam
Lëvizja e pafundme e rrymave të mëdha detare
BLLOQE TË MËDHA HESHTJEJE
Blloqe të mëdha heshtjeje
Flasin midis tyre
Në zgrip të botës
Askush nuk e di
Se çfarë thonë
Kaq shumë
Ligjërimi i acarit
Ua ndal frymën
Një ditë ndoshta
Dikush do të vijë
Për të përkthyer
Krismën e përplasjeve
Midis faqeve
Të blloqeve të akullit
LA BÉRARDE
21 qershor 2024
Për të
Skaji i botës është vertikal
Ai ngjitet shpateve
Këndon për kullotat e bjeshkëve
Thith ajrin e majëmaleve
Dhe ravijëzon rrathë të mëdhenj në hapësirë
Për t’u harmonizuar me gjeometrinë e botës
Dhembshuria e tij është lesh deleje
Gjallëria e tij kërcimi i një dhie të egër
Vështrimi i tij lastar larshi një mëngjes pranvere
Dhe lava e mendimeve të tij sajon bazamentin e botës
Ai rron këtu me gurët
Me borën
Me erën
Ashtu siç ka bërë qysh prej një mijë vjetësh
Por mali ka ikur tutje
Gjatë një vërshimi
Gjatë një nate
Top që hedh gjyle guri top i veçuar nga bota
Fusha me gurë të rrokullisur
BLATTEN
28 maj 2025
Ata i larguan banorët e fshatit
I zbrazën zemrat dhe shtëpitë
Pa e ditur kur
Pa e ditur nëse
Apo kurrë më
Kur përrenjtë e lavës
Orteku i akullt i shkëmbinjve i baltës
Vërshuan në luginë
Akullnaja e Birch-it dhe lumi i Lonza-s
I lanë përbindësha dhe shtriga
Të gllabërojnë disa arë tokë
Në një vallëzim parak
Varka e botës u shemb përdhé
Lötschental-i sekret e maskon lemerinë
Lötshental-i i shkatërruar maskë frike
Në fytyrën e buhavitur
Të një vendi
Të vogël
Fare të vogël
AJO KËNDON NË LUGINË
Ajo këndon në luginë
Por rënkon
Në lartësira
Gjuha e akullnajës
Bornajë
Gjuhë akullnajore
Luginë e gjatë
Që nuk i mban dot më lotët
Ja ku je katandisur në uloke
Sot e tutje
E ngopur me gurë
Midis shkëmbinjve dhe akullit dy buzë që hapen
Si tingulli i një rime të keqe
Një britmë një plasë
Krongjijtë e akullnajës
Nuk dinë më
Ku të lidhen fort
Dje togu i madh me akull
Bënte përpara në heshtjen e dimrit
Sot
Vrapim i marrë ujërash që rrjedhin
Kullota sfungjerore
Kandrra
Amfibë
Rrëgalle
Kush vdes këtu ?
Nga çfarë urrejtjeje ?
2° C
OSE MË TEPËR
Jashtë kontrollit ngrohja klimatike
Pikë kur anon peshorja
Lamtumirë akullnaja të Tropikëve
Borëra të Kilimanxharos
Bardhësi të përjetshme të Kolumbisë
Të Perusë, të Bolivisë e të Kilit
Akullnajë e Humboldt-it
Në Andet venezueliane
Në lartësinë 4940 metra
Lamtumirë akull i Azisë Qëndrore
Depo uji të Kazakistanit
Të Kirgizistanit e të Uzbekistanit
Të Taxhikistanit e të Turkmenistanit
Lamtumirë akullnajë e Franz-Josef-it në Zelandën e Re
Që një princeshë maori e pagëzoi me lotët e saj
Ka Roimata o Hine Hukatere
Lamtumirë Det i Ngrirë
Ti që tkurresh nga viti në vit
Si një kafshë e përndjekur
Që shndërrohesh së prapthi
Shndërrim pa kthim pas
2° C
APO EDHE MË KEQ
Tungjetjeta ngritje të ujërave
Ishuj të përmbytur
Arkipelagë të përpirë nga uji
Toka të ulëta të sulmuara
Nga vërshimi oqeanik
Tungjatjeta skërka bregdetare të gërryera
Duna të shembura rrafsh me tokën
Bregdetas të shpërngulur
Diga që jeni ngritur njëzet herë
Dhe njëzet herë jeni shembur
Tungjatjeta popullsi bregdetare
Në udhë drejt tokash të tjera
Njeri i udhëve ku të thek dielli
Që tashmë po stërvitesh
Të ecësh mbi ujëra
Tungjatjeta njeri i kalorisferës
Emrat tuaj në hartat tona të botës
Emrat tuaj në kujtesë
Emrat tuaj të skalitur në pragjet japoneze
Të kopshteve të përmbytura
DUKE SHKRIRË…
Duke shkrirë akujt e kanë gërmuar peizazhin
Ata kanë grrithur faqet e shkëmbinjve
Kanë vizatuar përroska
Kanë gërryer gropishta
Dhe kanë zhvidhosur vidhën e malit
Duke u shkrirë
Akujt e kanë larguar dorën e diellit
Nga lakorja e grykave
Hija ka hapur një udhë nëpër të çara
Profilet janë rrafshuar
Uji ka hyrë brenda si një fé
Ai këndonte vallëzonte qeshte
Premtonte një jetë të amshuar
Që një mijë epifani
E përhapnin nëpër livadhe
Pastaj ngadalë
Vit pas viti
Stinë pas stine
Heshtja e gurëve
Më në fund ia vuri turizën
Kantatës së ujërave të shkrirjes së borës e të akullit
Hija ua përdrodhi qafën talismanëve
GRUMBUJ BLLOQESH AKULLI…
Grumbuj blloqesh akulli mbetëza shëmbinjsh gurishta
kone rrëgallinash
Rrëshqitje pirgjesh të shpërngulura të thikta nga të shkoqurit
Derdhje kaotike trajtash të brejtura
Shpate të sajuara nga gërryerja e përrenjve gërbeta
Trajta me gjithfarë madhësish
Depozitime lymërishte minerale lumenjsh
Mbufatje të lëndës
Suka lartësi
Thërmim gurësh
Bullunga të nxirosura
Blloqe akulli guraleca guriçka
Krogjij akullnajash të flakur tutje
Zall i humbur nëpër plasurina
RRËGALLE
Ju kërcisni në trurin e glasiologëve
Ju jeni ajo që mbetet kur është zhdukur gjithçka
Kaq pak toka
Të pavdekshme të shterpëta
Në bartje të pareshtura të shtangura
Në qilimin e shtruar të lëvizjeve planetare
Në iluzionin e një bombardimi kozmik
Aty ku zotat nuk shkelin më
Shtrati i lodrave të tyre është i hapur për erërat e botës
KRONGJIJTË E AKULLNAJAVE
Krongjijtë e akullnajave
Janë piratë
Të malit
Ata nuk dinë gjë
Për historinë
Që i merr me vete
Në mbrëmjen e jetës së tyre
Ata nuk gjejnë
Asnjë vend të qëndrueshëm
Ku të lënë plaçkën e grabitur
ATA ËNDËRRONIN TË NISESHIN
Ata ëndëronin të niseshin
Ata ëndërronin të rrinin
Për shumë kohë zhdukeshin
Verës shkonin deri në det
Por ata risajoheshin në dimër
Si ata zogj pretarë
Që mbufatin puplat në acar
Sot ëndrrat e tyre
Janë gurë të rrokullisur
(Këto poezi janë marrë nga përmbledhja e Bruno Doucey-it “Glaciers” (Akullnaja), e botuar më 2O25.)
