Kreu Letërsi Bibliotekë "Para se të lindja" nga Hyjni Ceka

“Para se të lindja” nga Hyjni Ceka

Para se të lindja, iu shfaq sime ëme një dervish, në ëndërr.

– Po të vjen Hysen Efendiu, – i thotë.

Ajo kish trishtuar.

– Mos e kam vajzë, Baba Dervish?!

– Po vjen Hyseni, moj! – përsëdyti ai. – Djali i parë ndaj të iku… S’i vure emrin e të gjyshit.

Qe shpërgjumur prej halli ime ëmë dhe hyri në mendime të thella.

Zonjat e rënda të Elbasanit… Në krye, Ferija, nëna e Hyjniut

Zoti po i sillte djalë… “Të falem, o Perëndi!”… Po, emrin ia kish caktuar vetë… Nga Qielli… Lart…

E shkreta Ferije… Kish dhe të atin me emrin Hysen!

T’i thërriste djalit, në emër të babait?!

S’bëhej ajo punë!… Në Elbasan, jo njëherë!

Ëndrrën ia merr vesh i shoqi… Kish gajasur…

– Ku ta gjej të lindë çun!… Të më ngjallet plaku… Të vijë gjer aty puna- sa për emër, ia gjej lehtë vegjën.

Kur linda, ashtu bëri.

Mori “Hy”-në e Hysenit…. “Ni”, nga Efeni… Nxori “Hyninë”

Kështu më kanë pas thirrur:

“Hyni”.

1944 Tiranë. Salim H. Ceka, babai i Hyjniut

Meqë përmenda pagëzim, kjo ka pas qenë.

Për ceremoni, shtruan sofrën e madhe… Të hanin përshesh. Bukë misri me qumësht të valuar.

Të nesërmen, më futën nëpër letra… Hysen më regjistruan. Po, s’më thirrën ashtu!… I mbetej qejfi Cen Xhanit, gjyshit tim, nga nëna.

***

Haj-haj… shkoi kohë… U bëra dhjetë vjeç… Hyra në klasë të katërt. U burrërova.

Mos e kujtoni shaka burrërimin tim!

Kishim mësues Gani Daiun. Ai na merrte për të rritur e të pjekur. Seriozë!.. Në mësim, bisedonte, si i barabartë, me ne…

Nxënësi, objekt dhe subjekt i edukatës!… Metodat ak-tive të edukimit!

Qysh, atyre kohërave!!!

Ngjau dhe çudia… Pa shkuar gjashtë muaj, u rritëm. Jo nga shtati. Kuptohet! Nga zakonet e sjelljes… Lexonim romane, për shkollarë… Mbanim edhe veten: në veshje, në të folur…

Rrihnim mendime… Si gjithë të mëdhenjtë… Shkuar dhe atyre!…

U shpif dhe puna e emrit tim… Nuk di si qëlloi… Po, u acaruam… Shokët s’e pëlqenin… Zunë të ma përflasin…

– “Hyni”?!… “Hyni” – folje!… Merre foljen, bëje emër!…

– Hyni!… Jo, po doli!

– Hyni-doli…

Vërtet, isha burrëruar! Po, çne?! Me vite, s’bëja dot dhjetë… Kalama!

Si kalama, vura kujën.

Futet mësuesi në klasë, më gjen të përlotur…

– Ceka!… Ç’pati Ceka?!…

Fare s’iu përgjigja.

Shokët sqaruan po vetë… Fije e për pe…

***

Ç’ka qenë ai Gani Dai?! Gjeni, ore vëllezër!… Mendja i ndrinte dhe i vetëtinte.

E gjeti zgjidhjen. Në vend!… Për t’u habitur!

Nxori “Pelikanin” – stilografin, domethënë… Më erdhi mbi krye… Në mur kishim emrat, shkruar sipas bankave. Aty ndreqi “Hyniun”, e bëri “Hyjni”… Mes Y-së dhe N-së vendosi një J… Korrigjoi edhe në regjistër… Fletëpërfletë!…

Sa për vete, u qetësova. Dhe shokët e qepën gojën e s’u ndien më.

Mbeti… “Hyjni”, gjithandej… Në shkollë e në rrugë… Por, dhe në shtëpi, Hyjni më thirrnin. E them haptas, as më shkoi mendja ke origjina hyjnore e emrit… Mjaft që s’më përflitnin.

***

Kaluan vite e vite jetë… U ndreqa me grua – me fëmijë… Dhe rasti ma solli të shkoja dasmor.

Martohej Neritani… Siç e dini, merrte vajzën e Skënder Luarasit, mbesën e Petro Ninit.

Që në fillim, s’më pëlqeu renditja atje… Në ballë…

Kisha parë dasma, po, çifti në mes. Babai i djalit, në anë të dhëndërrit. Babai i vajzës, nga ana e nuses.

Në gëzimin e kushërinjve, asgjë se shkonte. Pleqtë më një anë, të dy. Çifti në krah tjetër.

***

Zevzek Skënder Luarasi… Në dasmë, dhe gjet rast të ngëcej.. O t’i piqte gjilpërat majë më majë, ai burrë, ndryshe, nuk përmblidhej… Fare!…

– S’ma kapte mendja, të lidhesha me elbasanas! – thotë.

– S’i  dihet jetës! – iu përgjigj ky, imi.

– Jo! Na bashkuan pleqtë! – nguli këmbë kolonjari.

– Çifti, sikur, u ndreq vetë…

– S’është ashtu! Vajza, më pyeti…

Ndenji edhe pak…

– Ia dhashë nipit të Hysen Cekës… Ç’e di Hysen Efendinë?!

Pyeste  birin, për të atin!

Hasan Ceka u bë hijerëndë.

Dasmorët zunë valle…

Pleqtë debatonin… Mes dasmës, bënin histori!

S’keni rastisur, kur merrte zjarr Skënder Luarasi?!… Digjej horë e ndizej flakë… Pranë tij, sazet nuk dëgjoheshin… Kumbonte! Veç fjalë atdhetare.

– Hysen Ceka, më i pari mësues shëtitës… Prej tij, mësuan dhe të tjerët.

… Vishej me rroba shpatarakësh dhe ngjitej, maleve përpjetë…Të përhapte “Abetaren e Stambollit”… Në ç’vend tjetër të botës, ka ndodhur kështu, more!… Brodhi Hysen Efendi Ceka… Shpat e Vërçë-Sulovë e Dumre… Hije rrapave-hije lisave… Mes bujqërve-mes barinjve… Dhe dërrasë e zezë, në ballë…

… Dhe fjala e bardhë shqipe-e shkruar…

S’u lodh nga gjithë ajo ligjëratë… Prapë ngiste birin për të atin.

– Hë, mo, ka ndodhur gjëkund kësifarësoj?!… Thuaj!… Kot nuk je arkeolog.

Hasani qeshej.

Skënderi, prapë, merrte vrull.

– Ia keni ruajtur fotografitë, të paktën?!

Hasan Ceka ngrinte supet.

– Çoç ju dija!… S’jeni gjë!… Ju, elbasanasit, s’jeni gjë!

***

 Biseda e pleqve sikur u nde… Hasani ktheu më një anë… Skënderi, më anë tjetër… Thënë të drejtën, mendjen s’e kishin ke dasma.

Hyjni Ceka

Po, keni lexuar ndonjëherë për Skënder Luarasin… E njihni të paktën?

I rrihej pa debat?!… Sikur, një çast!

Qasi karrigen… U afrua me krushkun:

– Veç një mbret pat Shqipëria. Qe-si qe, ai mbeti… Kush e përgatiti se?! Hysen Ceka!… Flasim ç’të duam sot. Ahere, qe kohë mbretërish. Dilnim më vete-duhej mbreti… Ku kish shtete pa mbretër?!

Ndenj e ndenj. Ç’lodhej… Me gjithë atë barrë mendimesh, si nuk e vari, njeherë, kokën?!.. Balli përpjetë!

Nuk u bënë, as dy minuta… Nisi prapë… Prapë rrëmbimthi:

– Gjashtë vjet, në Sarajet e Burgajetit!… Lehtë të përgatitësh mbretër?!

Së fundi iu drejtua Hasanit:

– Nuk di ç’e pati atë kthesë?!… Nga “Mësues Shëtitës”- në “Mësues Pallatesh”… Nga Aristoteli, me siguri!… Atë ndoqi… Aristoteli edukoi Aleksandrin, Hysen Ceka- Zogun e shqiptarëve…

Debati u fut në historinë e Antikitetit… Qeshi Hasani… Ia kishin marrë domenet… Që të gjitha!

***

Po ku heshti njeherë Skënder Luarasi?!… U gjallërua… Shpërtheu e pyeti:

– Nga nipërit, kush mba emrin e Hysen Efendiut?

Im ungj bëri me dorë, drejt meje.

– Dale, njëherë!… Ngatërrove!… Tregove Hyjniun!

– Ai është… Në pasaportë, mba emrin Hysen…

…Bobo!… Bobo!… Bobo!

Kiamet, mes dasme!

S’iu ndenj… U çua…

M’u qas… Si xhind… Vetullat kreshpëruar… Flokët, derdhur për fytyrë…

– Ç’do të thotë ky emër që mba?!… Ç’është ky “Hyj-ni”?… Më thuaj?…

Trishtova!

Njerëzit lanë dasmën… Pushoi orkestra… Mbetën këngë e valle…

Skënder Luarasi buçiste… Ashtu e kish… Ligjëratë, me gjëmim…

– Në Stamboll, kur isha në “Robert Kolezh”… Nxënësit-krunde, birbot, merrnin emra “Kont” e “Dukë” – “Baron” e “Lord”… Hiqeshin fisnikë. Me demek… Ç’është ky “Hyjni”, more?!… Deshe të bëhesh qiellor?! Qiellor?…Veç Një!… Hysen Efendi Ceka!

Aty, mba mend, u tregova i matur… Gjithë atë rrëmbim të Profesorit, e prita me gaz e me të qeshur.

Ç’të bëja?!

T’i shpjegoja Skënder Luarasit tërë ngatërresat e emrit tim. Duhej nisur fill nga Baba Dervishi e Cen Xhani… E, të mbaroja, pastaj, me Gani Daiun…

Punë që s’bëhej!

Njerëzit kishin ardhur për t’u dëfryer…

Kthyem me shakara e rromuze…

Po, dini, që edhe Skënderi u zbut… U qetësua, në vendin e tij… Në ballë…

Dhe dasma vazhdoi.

SHKRUAJ NJË PËRGJIGJE

Ju lutem lini komentin tuaj!
Ju lutemi shënoni emrin tuaj këtu

Artikujt më të fundit

Henri Matisse, “Shënimet e një piktori”, 1908

Një piktor i cili i drejtohet publikut jo vetëm që t’i paraqesë veprat e tij, por për t’i shfaqur edhe ca nga...

Anisa Markarian: Disa pikla dëshmi në oqeanin e kujtesës së përbashkët

Bisedoi Andreas Dushi A.D: Tuj rrëmue n’do gjana t’vjetra / gjeta nji fotografi. Këto dy vargje nga një...

Anisa Markarian: Trupat e rinj

fragment nga romani «15 ditë prilli» – Botime Çabej Tavolina e laboratorit të anatomisë, e gjatë dhe e...

Sevdai Kastrati: Romanet që janë konsideruar gabimisht (pjesa 5)

Më bën përshtypje se si Fotaq Andrea nuk ngurron para hipotezave dhe ec përpara pa fakte. Pajtohem pjesërisht se Konica nuk...

KATEGORITË