-Burrat janë qeniet më të çuditshme të kësaj bote,- i tha shkrimtarja e njohur Vera B. bashkudhëtarit të saj, tek fluturonin me avion për të vajtur në një qytet jugor në Francë, ku do të zhvillohej një takim triditor ndërkombëtar me shkrimtarë të kontinentit.
Shkrimtari ulur pranë saj, me emrin Andrea M., që duhet thënë se gëzonte një famë më modeste se ajo, miratoi thjesht me kokë pa ditur ü’të thosh. Atëherë shkrimtarja e njohur u detyrua t’a thellonte më tej mendimin e saj për burrat :
-E pra burri, sa më i trashë, desha të them sa më kokëfortë ose kokëgdhë të jetë, aq më shumë s’i kupton gjërat.
Pas kësaj fjalie, shkrimtari Andrea M.e pyeti me delikatesë :
– C”do të thuash me këtë ?
-Dua të them atë që…..nganjëherë më duket se Zoti i ka krijuar burrat vetëm që t’i bëjnë gratë të çmenden ose të vrasin veten .
Por duket se edhe pas këtij pohimi Andrea nuk pati ndonjë gjë të mençur për të thënë, prandaj ai heshti përsëri.
Shkrimtarja e njohur ishte vërtet grua e hijshme, pak e çakërdisur, e hollë me buzë të mishta dhe një mendje aq të hollë, saqë kolegu i saj duhet ta kishte mendjen çdo çast që të mos i shpëtonte asgjë nga gjërat e mençura që ajo thoshte aq shpesh, madje as edhe nga ato broçkullat sensuale që nxjrrte nga goja.
Në të vërtetë ajo parapëlqente t’i thoshte gjërat hapur, “ashtu siç janë në realitet”, si dhe ta shijonte jetën me një lehtësi të mrekullueshme, tej çdo hipokrizie, ose falsiteti, që karakterizon rëndom natyrën njerëzore. Fundja si çdo shkrimtar në botë.
Shkrimtaren e njohur e shoqëroi deri në aeroport i shoqi, një shkencëtar i njohur, dhe ata me zor u shqitën nga njëri-tjetri nga një përqafim aq të gjatë, saqë Andrea u detyrua ta kujtonte me një të rënë të lehtë shpatullave.Kur hipën në avion, i shoqi vazhdoi me këmbëngulje ta përshëndeste tej kangjellave të aeroportit duke lëvizur dorën në ajër, teksa ajo i puthte dy gishtat e saj të hollë e ia hidhte atij me një fryrje të lehtë buzësh.Natyrisht që ai nuk dallonte asgjë nga larg, por gjithsesi lëvizte dorën kot me shikimin nga avioni, derisa ai filloi të lëvizte.
Me të kryer këtë rit sensual, Vera rregulloi pak flokët dhe pasi hodhi një vështrim të shpejtë përreth tha:
-Eshtë tepër i mirë.
Më pas ajo ngriti gotën me verë të kuqe dhe i tha shokut të saj shkrimtar “Gëzuar pra, dhe jam shumë e kënaqur që do të jemi bashkë gjithë këto ditë.
– Edhe unë,- i tha sinqerisht shkrimtari modest.
Vera piu një gllënjkë verë dhe fare qetësisht i tha bashkëbiseduesit të saj:
-Zot, ç’sy të blertë që paska,- dhe drejtoi shikimin nga udhëtari i tretë ulur përkrah saj, një mjekrosh trupmadh, me pamje nordiku, që shihte nga qielli krejt indiferent.
-Kush ?- pyeti Andrea.
-Ky derrkuci këtu pranë,- tha ajo po me atë zë të qetë dhe, pasi ktheu kokën dhe e shikoi edhe një herë në sy, shtoi :-Jo, jo, më duket se i ka ngjyrë gurkali, shikoje me vëmendje.
E pa pritur përgjigje, ajo diç i tha nordikut, i cili u duk se qëlloi qejfli bisedash me shkrimtarë të njohur.
-Ashtu më duket dhe mua,- reagoi Andrea me vonesë në lidhje me ngjyrën gurkali të syve të nordikut.
-Ç’tip i çudiçëm ! u kthye ajo pas pak nga Andrea gjysmë i kotur, e, pasi nuk mori përgjigje, I u kthye më me zjarr bisedës me me nordikun dhe herë pas herë kukurisej duke përplasur duart mbi këmbët e zbuluara.
Fatkeqësisht në aeroportin transit, mjekroshi me sy ngjyrëkali nuk e kishte vazhdimin e rrugës bashkë me ta, por fatmirësisht përkoi që koha e tranzitit për të dy palët të ishte e mjaftueshme që ata të zhdukeshin një copë herë të mirë duke e lënë shkrimtarin modest të shijonte në vetmi një birrë te bari i aeroportit.Ajo u kthye në bar pak para se të nisej avioni dhe tha shkurt:
-Tip i lezetshëm…. Si është puna !…Interesant.
Pjesën tjetër të udhëtimit atyre u qëlloi vendi në një radhë dyshe, kështu që kishin gjithë kohën e duhur për të folur me njëri tjetrin.
– Po t’a kishim gjithë jetën të qartë, pra të parashikueshme nuk do të kishim art, pra nuk do kishim ç’të shkruanim apo jo ? tha Vera mendueshëm.
-Ashtu është,- tha Andrea.
Më pas ata llomotisin për punë të artit dhe veçori të tjera që i dallojnë shkrimtarët nga pjesa tjetër e popullsisë dhe, pasi arriijnë në përfundimin se shkrimtarët janë nga qeniet më të holla të kësaj bote, ia futën me gjumë deri në fund të udhëtimit.
Mbërritën në qytetin turistik rreth mbrëmjes, ku i priti një shofer me tabelë, që i çoi më pas në një hotel romantik mbushur me shkrimtarë të njohur dhe pemë të larta “si skelete lakuriq”, siç i perifrazoi më pas shkrimtarja e njohur.
Për të vajtur në sallën e konferencave shkrimtarëve u kishin vënë në dispozicion një autobuz luksoz .
-Zot, shikoje me kujdes atë që ndodhet dy radhë pas nesh,- i tha Vera shokut të saj, sapo hipën në autobus për në sallën e konferencës,- po puna është që ai të mos e kuptojë që ti po e sheh.
Andrea ktheu kokën dhe dalloi një burrë sykaltër, që e e kuptoi se po e shihnin, dhe i bëri një përshëndetje kortezie.
-Dallove gjë ?- pyeti ajo tërë kërshëri.
-Hëm…. S’di ç’të them…- u përgjigj Andrea si i zënë në faj.
-Burrat nuk kanë nuhatje për gjëra të holla. Nuk të duket hyjnor në tërë qenien e tij, mospërfillës deri në pafundësi ? Ka një fytyrë tmerrësisht indiferente, madje një qetësi që të josh ose të ndjell t’ia trazosh. Se ç’më kujton tim bir kur fle.
Andrea e pa me habi dhe heshti.
Në sallën e konferencës ajo ra në sy menjëherë për shkak të veshjes së saj ekzotike dhe në gjysmëerrësirën e sallës, pasi i hodhi një vështrim të shpejtë gjithë pjesëmarrësve, i afrua Andrea dhe i pëshpëriti në vesh:
– Kam përshtypjen se qenka vend i papërshtashëm për mua, desha të them për bukurinë time,- dhe qeshi me të madhe duke tërhequr vëmendjen e shkrimtarëve në sallë.
Ata u ulën në një vend që përkoi krejt rastësisht mu pranë shkrimtarit sykaltër me qetësi olimpike. Kurse në pushimin midis seancave ajo se nga humbi për t’u shfaqur më pas e ulur vetëm pranë tij. Fliste dhe qeshte papushim.
Gjatë drekës ajo gjeti pak kohë sa t’i kërkonte ndjesë Andreas se këtë radhë nuk do të hante drekë me të, pasi “kishte hasur krejt rastësisht burrin më joshës të kësaj konference monotone.”
-Do të t’i tregoj të gjitha më pas,- i tha dhe iku fluturimthi.
Ajo u kthye në hotel pasdite vonë dhe e lumtur vajti e u ul në tryezën e Andreas.
-Çudi si ndodh, – filloi ajo të fliste mendueshëm,- jeta është plot të papritura.Unë s’e kisha fare mendjen në konferencë, kur ndjeva që dikush m’i kish ngulur sytë. Pra ai vetë se ç’më hodhi një vështrim, se unë s’i dhashë fare shkak. Më kupto, ndoshta ju burrat nuk e keni këtë intuitë… Po unë e kapa, e ndjeva që ai m’i kishte ngulur sytë. S’e merr dot me mend se me çfarë qetësie flet, thotë gjëra nga më makabret me një zë fin, pak të ngjirur, deri në ëmbëlsi do të thosha…
-Kush ?-pyeti Andrea pa e pasur mendjen.
-Ai pra, shkrimtari spanjoll.Ta them sinqerisht, – nisi ajo me vrull,- kur e putha, pasi natyrisht u puthëm, s’kam pse e fsheh, ndjeva që ai puthte ashtu siç dhe heshtte, i qetë deri në çmenduri.Vallë ta ruajë dot atë qetësi prej perëndish edhe kur bën dashuri ? Thjesht kuriozitet shkrimtareje.
-S’di ç’të të them …- ia ktheu miku i saj.
-Po nga t’a dish xhanëm ,- qeshi ajo,- ai më ftoi të hamë darkë sonte.
Ajo e takoi Andrean vetëm të nesërmen për të ngrënë mëngjesin në verandën e hotelit, ku nuk preku asgjë me dorë, veç tymoste e trishtuar cigaren dhe u mjaftua vetëm me fjalët:
“Qe vërtet ashtu siç e kisha parashikuar.”
Andreas s’i kujtohej se si e kishte parashikuar.
Ditën tjetër ajo kishte radhën për të folur në konferencë. Foli shumë bukur, tha gjëra të mënçura, të paturpshme, gjë që i joshi pjesëmarrësit. E mbylli diskutimin duke shprehur keqardhjen e saj të thellë “për këto pemë të gjata rreth nesh, që ngjajnë si skelete lakuriq, dhe që nuk kanë kurrë mundësi të përqafohen me njëra-tjetrën.”
Salla shpërtheu në duartrokitje.
Në pushimin e kafes atyre iu afrua një poet me llullë në gojë, që mbante mbi kokë një republikë të vjetër dhe një shall vishnje hedhur pa kujdes, ose ndoshta me shumë kujdes. Poeti I foli Verës me një zë të zvargur:
-Unë për vete do parapëlqeja të isha më mirë një nga ato pemët e larta lakuriq sesa një qenie njerëzore.
-Kurse unë do parapëlqeja të isha e përqafuar përjetësisht,- ia plasi ajo aty për aty dhe padyshim kjo u mjaftoi që të tërhiqeshin në një qoshkë të sallës me nga një gotë uiski në dorë.
Ndërkohë Andrea humbi mes një grupi shkrimtarësh irlandezë, që si gjithë shkrimtarët irlandezë, pinin shumë alkool. Vetëm vonë në darkë, gjysmë i trullosur nga pija, shtrirë në dhomën e tij, ai dëgjoi zhurmat e hapave të tyre tek hynin me tërsëllim në dhomën e saj, nga ku për një kohë të gjatë vinin zhurma shishesh të thyera dhe fjalësh përçart. Hoteli ra në qetësi vetëm nga orët e para të mëngjesit.
Të nesërmen në mëngjes Vera u pa ulur në tarracën e lartë të hotelit dhe, po me atë fytyrë të trishtuar, pinte kafe pranë poetit me shallin vishnje hedhur pa kujdes në qafën e tij të reshkur, nën sytë e të cilit vareshin qeska të mëdha pagjumësie ose alkooli bashkë.
Poeti me shall vishnje kishte marrë pamjen e njeriut më fatkeq në botë.
Me të parë Andrean, Verës i shkëlqyen sytë, e ftoi në tryezën e saj, e puthi plot mall dhe iu lut t’i jjepte kartën e telefonit, pasi “e kish marrë tmerrsisht malli për burrin dhe djalin.”
S’arriti t’a falenderojë Andrean, mori kartën dhe u turr me vrik tek telefoni ngjitur me barin.
Andrea mbeti vetëm në tryezë me poetin me shall vishnje.
Nga telefoni dëgjoheshin copëza ngashërimesh “… shpirt, shpirt, mos u mërzitni, dhe dy ditë më kanë mbetur…. erdha, ju kam në zemër, ju puth fort, ju kam blerë të dyve nga një dhuratë… ju dua pa fund”
Sapo e la telefonin, ajo fshiu lotët dhe u ul pa fjalë. Dukej më e lehtësuar, teksa bohemi thithte i heshtur llullën e tij. Të bëhej se kishte bërë fajin më të madh në botë.
-Mos më shiko ashtu, se s’kam bërë gjë- iu drejtua ajo Andreas, – ai tërë natën veç villte dhe thithte llullën.Le që edhe sikur të donte, nuk bënte dot gjë me gjithë atë alkool që piu gjatë ditës. Aman, nuk i duroj dot burrat që qahen gjithmonë për trishtimin e kësaj bote e broçkulla të tjera si këto. E megjithatë më vinte keq, kur e shihja ashtu të dorëzuar plotësisht, të pafuqishëm dhe se si më erdhi, ia mora kokën e ia mbajta fort gjithë natën në gjoksin tim, teksa ai dëneste i dehur dhe veç pëshpëriste për fatin e tij të mbrapshtë. Na ka ftuar të dyve për darkë, në një darkë surprizë, siç tha vetë.
Dhe, si për t’i shprehur edhe një herë mirënjohjen, Vera pa nga bohemi, që rrinte i përhumbur si dru, pa kuptuar gjë nga ato që thoshte ajo, i buzëqeshi me dhembshuri dhe, duke ndryshuar menjëherë shprehjen e fytyrës pyeti mikun e saj:
-Mos të mërzita ?
-Jo aspak,- tha Andrea.
-Të lutem mos më lër herë tjetër vetëm. Ti e di, në fund të fundit, të jetosh nuk është kurrë e lehtë apo jo ?
– Ashtu është,- pohoi Andrea dhe i buzëqeshi kot bohemit.
Derisa erdhi darka Vera u befasua dhe me një djalë brun, “ndoshta poet spanjoll, që e njoha në ashensor, dhe se nganjëherë fjalët janë të tepërta”, kishin mjaftuar ato çaste të ashensorit, “o Zot koha merr kuptim tjetër në vartësi se si e jeton”, dhe zeshkani e kishte parë me një vështrim toreadori dhe, kur ashensori kishte mbërritur në katet e poshtme, ai ia kishte kapur dorën, dhe “unë nuk thashë asgjë, ai vepronte vetë, ndërsa unë s’i dhashë asnjë shenjë komprometuese, Zot si janë burrat, më puthi me zjarr, puthje demi më saktë, të merrte frymën, sikur po zihej me një dem të thuash.Dhe e gjithë kjo, pra, pa asnjë fjalë.”
Më pas ata pinë në heshtje më shumë se ç’mund të mbanin.
Ajo mori herë frymë thellë dhe meqë ishte tip që i thotë gjërat ashtu siç janë në realitet e shikoi Andrean drejt e në sy dhe i tha :
-Interesant, me të arrita të shihja ngjyrën violet. Kupton? Violet.
– E kam parasysh si ngjyrë,- u përpoq të justifikohej Andrea.-Si ngjyrë mund ta dalloj, por në këtë rast nuk e kuptoj ç’lidhje ka.
-Kujtova se e dije, është fakt i njohur, me një fjalë çdo grua e pjekur e di, nejse, fjala është tamam për atë kulm të kënaqësisë kur fillimisht të errësohen sytë nga orgazma e atëherë kur ti e ke humbur fare mendjen, gjithçka të bëhet violet, ngjyrë violet. Shkurt diçka tej orgazmës, tej botës reale…e pashpjegueshme me fjalët e kësaj bote.
Ajo heshti një copë herë si për të nuhatur të kuptuarit e shpjegimit të saj.
-Po, po e kam parasysh si ngjyrë,- përsëriti dhe një herë shkrimtari modest.
Surpriza e ftesës së bohemit vetmitar ishte një darkë në një lokal majë malit në shoqërinë e poetit bohem dhe të një mikut të tij të ngushtë, i cili gjatë darkës u befasua thellësisht me natyrën tepër origjinale të shkrimtares së njohur. Kjo magjepsje e tij u bë shkak i një ftohjeje të dukshme midis dy miqve të ngushtë, gjë që, mesa u kuptua, po e dëfrente shumë Verën.
Dhe, kur erdhi radha për të kërcyer në verandën e lokalit prej druri, ajo kërceu vetëm me mikun e bohemit, duke e lënë bohemin vetëm me Andrean, i cili po mbaronte i heshtur shishen e dytë të verës. Ajo kërcente e lumtur në krahët e mikut të ngushtë të bohemit dhe herë-herë i qeshte Andreas, i cili dëgjonte i paepur qarjet e bohemit. Në fakt bohemi ishte angazhuar i tëri për t’i shpjeguar Andreas pavendosmërinë e tij në lidhje me kohën kur do vinte “dita e shumëdëshiruar” prej tij, pra dita kur do të vriste veten, duke dhënë dhe shpjegimet përkatëse për shtyrjet e pafundme, tmerrsisht torturuese, që i bënte ai “asaj dite fatlume”.
Ajo u kthye në tryezë e ngazëlluar.
-E pe? pyeti ajo Andrean.
-Kë?
-Atë pra, portorikanin që na sjell pjatat. Si ka mundësi të të mos ketë rënë në sy gjithë ai katana ! Eshtë student, por natën punon si kamerier, shkurt tipik portorikan, me atë shpengimin e tyre karakteristik.Në fakt unë nuk e pashë, pasi ai na shërbente nga pas, por, kur padashur më preku gjoksin, tek më servirte pjatën, Zot si janë burrat, ndoshta e bëri me qëllim, portorikan është, ç’nuk pret prej tyre,unë ktheva kokën, thjesht për të parë kush më preku gjoksin, dhe ne u pamë drejt e në sy…diçka si… një mister i ëmbël, sytë i kishte si …dy puse me …. muzgje të mpiksur. Kurse ky tipi, rrudhi buzët sapo ftova portorikanin të kërcenim.
-Po s’ka shumë rëndësi,- u përpoq ta qetësonte Andrea,- ai është i zënë me rrëfimin e jetës së tij fatkeqe.
– Jo,jo, s’e kisha fjalën për këtë buallin plak, por për mikun e tij që ra sallatë pas meje. Apo edhe këtë s’e vure re ?
-Po, po…,- pohoi Andrea aty për aty.- Po mirë është të rrish dhe pak me këtë, e kam fjalën për bohemin,- tha Andrea duke iu shmangur epitetit aspak elegant që nxori Vera nga goja atypari, -në fund të fundit ai na ftoi dhe po harxhon tërë ato para për hatrin tënd.
-Ohu, aman se s’kam nerva në këtë natë magjike të dëgjoj qarjet e një llafazani të marrë fund,- tha ajo e bezdisur e, me të thënë këtë, u zhduk në turmën shumëngjyrëshe të kërcimtarëve.
Vera u vonua dhe ata e shtynin kohën me gjithfarë bisedash të trishtueshme, derisa ajo erdhi plot hare dhe ashtu, e djersitur e tëra, tha pa e pasur mendjen:
– U mërzitët, pëllumbthat e mi. Sa ju kam zili, gjithmonë bisedat e burrave më kanë joshur, madje më bëjnë të pëlcas për të marrë vesh se ç’thonë me njëri-tjetrin për ne gratë në atë botën e tyre krejt të panjohur.
Ata u kthyen në hotel të rraskapitur, ndaj të gdhirë.
E nesërmja ishte dita e ndarjes prekëse, ashtu si çdo ndarje shkrimtarësh të njohur. Me këtë rast mikpritësit organizuan një party të zhurmshme, ku shkrimtarët shkëmbenin adresat përkatëse bashkë me premtimet për t’i dërguar njëri-tjetrit krijimet e tyre të fundit.Vera qëndroi gjithë kohën e pikëlluar në një tryezë të mënjanuar pranë bohemit.I mbanin dorën njëri-tjetrit dhe kur po ndaheshin, u puthën me mall dhe qanë.
Para se të ndaheshin përfundimisht nga qyteti turistik ajo i kërkoi edhe një herë ndjesë Andreas, “sa të përshëndetej me dikë.”
– Me suedezin ?- pyeti Andrea.
Por nuk ishte suedezi ai me të cilin ajo u puth përsëri dhe e la Andrean të priste me çantat në dorë. Siç tha ajo më vonë, dikush që e kishte njohur gjatë darkës së parë, por që fillimisht nuk e kishte vlerësuar dot “atë gjigant, me gjoks leshtor, por që fliste kaq bukur për filozofinë dhe që ngjante aq shumë me një ari.”
-Në fund të fundit çdo ndarje mbart në vetvete një pikëllim të pashpjegueshëm, sikur të vdes diçka brenda teje,-e mbylli ajo justifikimin për vonesën.
Me të zënë vend në avion, ajo u përhumb, e nisi të vështronte nga dritarja, teksa Andrea pinte verë i heshtur.
– Zot, sa më mërziti !”
-Kush ?
-Ai , ariu pra.
– Pse ?
– Desh të vinte me mua, “s’ndahem dot thosh.”
– Qartë,- tha Andrea, – pse nuk ia the….. të vërtetën ?
– Ia thashë shkoqur, më shkoqur sa s’ka.Po ai nuk e kuptonte ose nuk donte ta kuptonte.
-Po ç’thoshte ? pyeti Andrea.
– Po ç’të thoshte? Sikur ishte faji i tij. “Po pse,- kërkonte të më shfajsohej,- po si të gjithë, unë s’e di që ndryshoj nga të tjerët që bien në dashuri për vdekje, me një fjalë s’jetoj dot pa ty”. Ma bëri kokën daulle.Dakort, njeriu krijon një simpati … për çastin, po kjo s’do të thotë që tjetri të të ngjitet si rodhe tërë jetën a ku ta di unë.
Ajo psherëtiu mendueshëm dhe e mbylli me një nga ato citatet e saj që e linin gjithmonë gojëhapur bashkëbiseduesin :
-Dështimet nuk e ndihmokan njeriun për të kuptuar rrethanat, por atë vetë. E megjithatë ai më pëlqeu tej mase, më mjaftuan ato dy orë bisedë me të për të zbuluar atë diçka që s’e them dot me fjalë… dhe e pëlqeva pra, ashtu siç ishte.
– Dihet… gjithmonë kështu ndodh, – tha mendueshëm Andrea, – dashuria forcohet më shumë sa herë që pengohet nga diçka.
-Ç’do të thuash? e pyeti ajo.
– Si të të them, në rastin tuaj ajo u pengua nga ajo që ju s’keni mundësi të takoheni më… , domethënë kjo pengesë bëhet ndoshta shkaku që ju të duheni më shumë.
Dhe si për t’iu gjendur më pranë dhembjes së saj Andrea i kapi dorën, e pasi piu gotën e fundit me verë, nisi të kotej derisa avioni filloi të ulej në pistën e tokës mëmë.
Para se të zbrisnin, Vera sikur u gjallërua, rregulloi flokët, bëri pak tualet, uli fundin e ngritur dhe psherëtiu sinqerisht:
– O Zot, sa më ka marrë malli për burrin dhe djalin!
Në aeorport atë e priste shkencëtari trashaluq. Ashtu si dhe para nisjes, ata u përqafuan me të njëjtin pasion të dukshëm, pa u ngopur dot me njëri-tjetrin, teksa Andrea priste me stoicizëm me valixhet në dorë. Pas pak, ajo u kujtua dhe i tha të shoqit me një qortim çapkëneje:
– I dashur… po e lamë Andrean në këmbë…
I shoqi, pa e fshehur fare bezdinë, i dha dorën Andreas, hapi derën dhe me të hyrë brenda, e përplasi atë pa delikatesë.
Gjatë rrugës për në qytet ai me një dorë mbante timonin, me tjetrën dorën e së shoqes, e cila si një qengj i vogël i shtriqej dhe i përkëdhelte qafën, flokët, i çuçuriste në vesh fjalë të ëmbla dashurie, teksa makina nga ky shkak ecte shtrembër e bënte dredha, herë nga e majta, herë nga e djathta.
Tiranë, Qershor 2001
