Përkthyer nga: Orin Maxhari
Vetat e dramës:
Guido Bardi, një princ fiorentinas
Simone, një tregtar
Bianca, gruaja e tregtarit Simone
Ngjarjet zhvillohen në Firence, në fillim të shekullit të gjashtëmbëdhjetë.
(Dera hapet, ata ndahen si në faj. I pari hyn burri.)
SIMONE: Grua e dashur, ti vjen ngadalë; S’do të ishte më mirë t’vrapoje, T’i dilje përpara të zotit tënd? Merre mantelin tim. Merr dhe trastën. Është e rëndë. S’kam shitur asgjë, Veç një rrobe djalit t’kardinalit, Që shpreson ta veshë kur ky t’vdesë, Dhe që kjo të ndodhë sa më shpejtë.
Po ky kush është? Na paske sjellë këtu ndonjë mik, Apo ndonjë të afërm padyshim, T’porsakthyer nga vise t’largëta, E të rënë mbi nj’shtëpi pa pritës? Ndjesë o farefis. Pasi shtëpia pa mikpritësin, Nuk është veçse një gjë e zbrazët, Posi një kupë pa verën e saj, Një këllëf pa çelik’në ta mbaj’ drejt, Një kopsht pa lule, ve nga dielli. Edhe një herë të kërkoj ndjesë, O kushuriri im kaq i ëmbël.
BIANCA: Nuk ësht’ as kushuri, as farefis.
SIMONE: As farefisni e as kushuri! Ti më çudit. Kush është atëherë ky njeri, I cili me kaq hir t’lartë fisnik, Zgjedh të pranojë mikpritjet tona?
GUIDO: Emri im është Guido Bardi.
SIMONE: Çfarë! Djali i Lordit të madh t’Firences, Kullat e errëta të së cilit, Si hije veshur me argjend’ hënor, Un’ shoh prej dritareve çdo mbrëmje! O lordi ynë Guido Bardi, Ju jeni i mirëpritur këtu, Dyfish i mirëpritur. Pasi ja kam besën gruas sime, Mëse të sinqertë, Ndonëse e pakëndshme për syrin, Mos ju lodhë me biseda t’kota, Siç është dhe zakoni i grave.
GUIDO: Zonja juaj e hijshme, Bukuria e së cilës zbeh yjet, Dhe arrin të rrëmbejë dritën prej, Gjithë shigjetave të Dianës, Më ka pritur me aq mirësjellje, Sa në do t’u kënaqte ju të dy, Do të vija më shpesh n’shtëpinë tuaj. Dhe kur puna t’u bëj t’largoheni, Do të vi të zbeh vetminë e saj, Që ajo mos shqet’sohet shumë për ju. Si thua, o Simone i mbarë?
SIMONE: Imzot, ti më sjell një nder aq t’lartë, Sa gjuha ime, lidhur si skllavi, Nuk mund ta shprehë dot atë që do. Megjithatë, mos t’falenderoja, Do t’ishte shumë e paedukatë. Prandaj, nga zemra të falenderoj.
Janë pikërisht gjëra si këto, Ardhjet e një princi aq të fisëm, Dhe me një sjellje aq fort të hijshme, Sa e bën t’harrojë padrejtësitë, E t’vijë n’shtëpinë e borgjezit, Ashtu si do t’bënte nj’mik i vërtetë, Të cilat e thurin një shtet së bashku.
E megjithatë, Imzot, Druhem se do të flas tepër hapur. Një natë tjetër ne do t’besojmë, Se ke për të ardhur këtu si mik; Ndërsa sot, duhet t’kesh ardhur të blesh. A nuk është kështu? Mëndafshe, kadife, ç’të duash ti. Nuk dyshoj se kam ca veshje t’hijshme, Të cilat mund t’ju tërheqin. Vërtetë ka vajtur shumë vonë, Por ne tregtarët punojm’ dit’-e-nat’, Të arrijmë ato pak fitime. Tarifat janë tepër të larta, Dhe çdo qytet ka tarifat e tij, Ndërsa praktikantët s’janë për gjë, E grave t’tyre u mungojn’ dredhit’. Ndërkohë që Bianca ime k’tu, Më ka sjellë një klient të pasur. A nuk është kështu, o Bianca? Por jam duke humbur kohë. Ku është trasta ime? Ku është trasta ime po të them. Hape, gruaja ime e dashur. Liroi kordat. Ulu në gjunjë. E ke më të lehtë ashtu. Jo atë, atë tjetrën. Hapu, hapu! Blerësve mund t’u soset durimi, Nuk guxojmë ti lëmë të presin. Po! Ajo është. Ma jep me kujdes. Është mëse e shtrenjtë. Preke me kujdes.
Edhe tani, Imzot – Jo ndjesë. Kam këtu një damask Luke[1], Me rrjet’ argjendi e trëndafila, Të cilave u mungon aroma, Vetëm e vetëm për të mashtruar, Shqisën e shfrenimit. Prekeni, Imzot. A nuk është e butë si ujë, A nuk është e fortë si çelik? Dhe më pas trëndafilat! A nuk janë të endura imët? As shpatet që duan trëndafilin, Në Bellosguardo e Fiesol, S’çelin lule të tilla n’pranverë. Ose, nëse ato vërtet’ çelin, Lulet e tyre bien e vyshken. I tillë ësht’ fati i të brisht’ve, Që kërcejn’ nëpër erë e ujë. Natyra shpall luftë ndaj vetvetes, Duke vrar’ fëmijët si Medea. Shiheni dhe më nga afër Imzot. Se në këtë damask, Ësht’ gjithnjë verë, dhe asnjë dimër, Nuk ka për ta vyshkur kurrë atë. Për çdo gjasht’ pëllëmbë dhash’ një cop’ ar. Ar t’kuq madje, Fryt i kursimit tim të kujdesshëm.
GUIDO: Simone i sinqertë, Mjaft, Të lutem, Jam mëse i kënaqur. Nesër do t’dërgoj shërbyesin tim, I cili do t’paguajë dyfish.
SIMONE: Princi im bujar! Të puth duart. Tani m’kujtohet një tjetër thesar, I fshehur diku n’shtëpinë time, Të cilin ti duhet që ta shohësh. Është një mantel ceremonial: Endur nga një venecian: Punuar me kadife: Me motive shegësh: Çdo farë e punuar me perla: Gjithë jaka me perla po ashtu: Dendur aq sa molet nëpër rrugë, Gjat’ netëve të stinës verore, Dhe më të shndritshme se ato hëna, Që shohin t’lajthiturit nga burgjet. Rubini digjet brenda kapëses, Ashtu si digjet edhe qymyri. As Ati shenjtë, as indianët, Nuk kanë parë një gur të tillë. Vet’spila është prej artit më t’bukur, Cellini nuk bëri gjë më t’bukur, Të kënaqte Lorenzo-n e mirë. Ti duhet ta veshësh. Nuk ka në kët’ qytet më të denjë, Dhe madje ty do të shkonte shumë. Në njërin krah, Një satir[2] i hollë kërcen në ar, Të kapë ca nimfa prej argjendi. Në tjetrin qëndron heshtja me nj’kristal, Jo më t’madh se një misër i plotë, Që përshëndet kalimin e zogjve, Madje thurur aq mirë sa mund t’them, Se ajo merr, ose e mban frymën.
Bianca e ndershme, Nuk do ti shkonte kjo rrobë atij?
Mbushja mendjen, Nuk do të refuzonte gjë tënden, Megjithëse çmimi ësht’ i majmë. Fitimi jot do t’ishte sa imi.
BIANCA: A jam gjë unë vartësja jote? Përse duhet të bëj pazar për ty?
GUIDO: Jo, Bianca e ndershme, Unë kam për ta blerë at’rrobë, Dhe çdogjë tjetër që ky tregtar shet. Princat duhen plaçkitutr, Dhe me shumë fat qëllojnë ata, Të rënë në duar kaq të drejta.
SIMONE: Paskam gabuar. Do t’i blije veshjet? A s’ke më qejf? Me pesëdhjetë mijë kurora, Zor se mund të më shpërblenit për to. Por ju, Imzot, Mundet ti bëni ato tuajat, Për vetëm dyzet’ mijë të tilla. A është ky çmim shumë i lartë? Caktojeni vetë çmimin tuaj. Do doja të t’shihja me to veshur, Rrethuar nga gratë e oborrit, Si një lule mes lulesh të tjera.
Thonë se këto dama të hijshme, Vijnë nga pas shkëlqësisë suaj, Dhe kudo që shkon ato t’rrethojnë, Secila n’kërkim të favorit tënd.
Kam dëgjuar gjithashtu për burra, Të cilët mbajnë trimërisht brirë, Kjo një modë shumë fantastike.
GUIDO: Gjuha jote duhet prerë Simon’. Ti je duke harruar se mes nesh, Ndodhet një grua, vesht’ e së cilës, S’janë mësuar me një melodi, Aq t’ashpër sa e jotja tani.
SIMONE: E vërtetë. Kisha harruar. Nuk u ofendoj më. Do t’i blinit veshjet? A s’keni qejf? Dyzet mij’ kurora s’janë asgjë, Për atë që është pasardhësi, I fronit të Giovanni Bardi-t.
GUIDO: Sqarohuni ditën e nesërme, Me përgjegj’sin Antonio Costa, I cili do t’vijë, E do t’japë njëqind’ mijë kurora, Nëse aq do t’mjaftonin për punën.
SIMONE: Njëqind mijë kurora! A thatë njëqind mijë? Me aq do t’bëhesha përherë, Dhe n’çdogjë t’mundshme borxhli ndaj teje. Po! Që nga ky çast e tutje, Shtëpia ime, me gjithçka brenda, Do t’bëhej vetëm e juaja.
Njëqind mijë! Mahnitem. Me aq do t’bëhesha më i pasur, Se të gjithë tregtarët e tjerë. Do t’blija vreshta, toka e kopshte. Çdo tezgjah nga Milano n Siçili, Bashkë me gjith’ perlat e Arabis’, T’fshehura thellë nëpër kaverna[3], Do të bëheshin pronat e mia.
Princ bujar, Le t’jetë kjo mbrëmje lajmëtari, I dashurisë sime aq të madhe, Sa nuk do t’refuzonte ty asgjë.
GUIDO: Po sikur t’kërkoja Bianca-n k’tu?
SIMONE: Ju talleni, Imzot. Ajo nuk është e denjë për ju. Ajo s’është bërë për gjë tjetër, Veçse të tjerrë e mbajë shtëpin’. A s’është kështu, grua e mbarë? Po kështu është. Shih! Distafi ty po të thërret[4]. Ulu dhe rrotullo. Gratë s’duhet të rrijnë duarkryq, Sidomos nëpër sh’pitë e tyre. Gishtat papun’ lënë zemrën pa mend.
BIANCA: Ç’të rrotulloj?
SIMONE: Oh! Rrotullo ndonjë rrobë të purpurt, Nga ato që trishtimi mund t’veshë, Për të ngushëlluar veten e tij. O ndonjë pëlhurë thekash t’gjata, N’të cilën një foshnje padëshiruar, Mund të vajtojë pa u dëgjuar. Ose ndonjë çarçaf të hollë që, I parfumosur me delikates’, Edhe me disa barëra t’ëmbla, Mund të shërbejë për të mbështjellë, Trupin e shkretë të një të vdekuri. Rrotulloni ç’të doni. Nuk më intereson.
BIANCA: Fija e brishtë është këputur. Dhe rrota vet’ është dobësuar, Së bashku me distafin e lodhur, Nga puna e tyre pandërprerë.
SIMONE: Nuk ka rëndësi. Nesër e çdo dit’ tjetër do tjerrësh, E do të gjendesh pranë distafit. Si Lucretia e gjet’ prej Tarquin. Apo ndoshta po e priste atë?[5] Ku i duhet? Kam dëgjuar gjëra të çuditshme. Dhe tash, Imzot. Ç’lajme vijnë nga jashtë? Kam dëgjuar sot në Pisa diçka, Në lidhje me tregtarët anglezë, Që shisnin me çmime më të ulëta, Se ato që lejon ligji drejtë. Madje i janë lutur parisë, Që ajo ti dëgjojë vëmendshëm.
A është mirë kjo? Duhet t’bëhen tregtarët si ujqër? Dhe a duhet që njeriu i huaj, I cili jeton në tokën tonë, T’kërkojë me privilegj’ a zanát, Të vjedhë prej fitimeve tona?
GUIDO: Ç’të bëj unë me ata tregtarë, Apo me fitimet që ata kan’? Të grindem me parinë veç për ty? Të vesh mantelin me t’cilin blihet, Ose u shitet budallenjëve? I ndershmi Simone, Shit-blerja e leshit është për ju. Zgjuarsia ime prehet në vende të tjera.
BIANCA: Lord fisnik, Do t’ju lutesha t’falnit burrin tim, Pasi shpirti s’i largohet tregut, Dhe zemra i rreh sa çmimi leshit. Gjithësesi, ai ësht’ i sinqertë. [Drejtuar Simone-s] Edhe ty, a nuk t’vjen turp nga vetja? Një princ i sjellshëm vjen n’shtëpinë ton’, Dhe ti duhet që ta lodhësh atë, Me besimet më t’gabuara t’mundshme? Kërkoi falje.
SIMONE: E kërkoj me përulësi. Le të flasim për gjëra të tjera. Kam dëgjuar se Ati i shenjtë, I ka shkruar një letër mbretit t’Francës, Duke e ftuar t’kalojë Alpet, Për të bërë një paqe n’Itali, E cila do t’ishte më e keqe, Se gjith’ luftërat vëllazërore, Dhe më e përgjakshme se të gjitha, Shpronësimet dhe luftat civile.
GUIDO: Oh! Na ka lodhur ai mbret i Francës, Që flet se do t’vijë por s’vjen kurrë. Çfar’ janë këto gjëra për mua? Ka gjëra të tjera më t’afërta, Edhe më të rëndësishme për ne, Simone i mbarë.
BIANCA: [Simone-s] Mendoj se ti je duke e lodhur, Mysafirin tonë kaq të hijshëm. Ç’është për ne ai mbret i Francës? Sa tregtarët anglez dhe leshi tyre.
* * * * *
SIMONE: Kështu është, atëherë? A është tkurrur gjithë kjo botë, Në vetëm kufijt’ e kësaj dhome, Me tre shpirtrat e saj për banorë? Po! Vijn’ dhe kohë kur universi i madh, Si pëlhura n’duart e t’paaftit, Tkurret sa një pëllëmbë e dorës. Me shum’ mundësi kjo koh’ ka ardhur! Epo. Le të jetë tani ajo kohë. Le të bëhet kjo dhomë e ligë, Si ajo sken’ ku mbretërit vdesin, Dhe jetët tona loja e Zotit.
Nuk e di pse, Po flas kështu. Rrugëtimi më ka lodhur shumë. Kali im u pengua tre herë, Ky do t’ishte fat i keq për këdo.
Gjithësesi, Imzot. Sa pazar i keq është kjo jetë, Dhe në ç’treg të ligë që shitemi! Kur lindim mamatë qajnë për ne, Ndërsa kur vdesim s’gjendet kush t’qajë. Jo, askush. [Kalon në prapaskenë.]
BIANCA: Sa n’mënyrë t’pahijshme që flet ai! E urrej atë, me trup e me shpirt. Frika ka lën’ vulën e saj mbi të. Duart e tij, më t’bardha se gjethet, E plepit gjat’ pranverës rrëmby’shme, Dridhen me njëfarë paralize. Kurse goja e tij belbëzon kot, Ashtu si uji prej një kanali.
GUIDO: Bianca e ëmbël, Ai s’është i denj’ për ne të dy, Pasi nuk është veçse një kopuk, I ndershëm me plot fjalë t’mira, Për të gjitha mallërat e jetës, Duke shitur sa më shtrenjtë at’ gjë, Që duhet të shiste sa më lirë. Si një fjalaman i nervozuar, Në botën e bërë prej fjalëve. Unë s’kam hasur kurrë më parë, Një budalla kaq shum’ elokuent.
BIANCA: Ah sikur vdekja ta merrte që aty.
SIMONE: [Duke u kthyer] Kush përmendi vdekjen? Le të mos flasë askush për atë. Ç’do t’donte vdekja në këtë shtëpi, Me vetëm një grua, burrë dhe mik, Për ta përshëndetur dhe pranuar? Ajo le të shkojë në ato shtëpi, Ku ndodhin gjëra t’ndyra, dhe ka gra, Të cilat, duke u lodh’ nga burrat, Dhe n’çarçafët ndotur dhe çnderuar, Ushqejn’ epshin e tyre t’paligjshëm. Po! Është çuditërisht e vërtetë. TI nuk e njeh ende këtë botë, TI je shum’ i ndershëm dhe vetmuar. Këtë unë e di shumë mirë. Edhe sikur të mos ishte kështu, Pjekuria vjen vetë me dimrat. Flokët e mi po marrin ngjyrën gri, Dhe kam lënë pas vitet e rinis’. Mjaft me kaq. Kjo mbrëmje e sotme po më duket, Vërtet e pjekur për kënaqësi, Dhe n’fakt duhet të jem i gëzuar, Siç i takon dhe një mikpritësi, Që gjen një mysafir kaq të sjellshëm, Dhe i duhet që ta përshëndesë. [Merr një lahutë] Po kjo ç’është imzot? Ju na paskeni sjellë lahutën, Për t’luajtur para ne të dyve. Oh! Luani, Princ i ëmbël. Në tregohem tepër i drejtpërdrejt’, Më falni, por gjithsesi, luani.
GUIDO: Nuk do t’luaj sonte. Një her’ tjetër Simon’.
[Kthyer Bianca-s] Ti dhe unë bashkë, Pa dëgjues t’tjerë, Veç yjeve n’qiell, O hënës xheloze.
SIMONE: Ju lutem shumë o Imzot. Kam dëgjuar se me një lëvizje, Aq të thjeshtë të telave të saj, Ose me një frymë delikate, Përmes kallamishteve t’zbrazëta, Apo mes gojëve prej bronzi dinak, Ata që njohin mirë këtë art, Munden ti nxjerrin shpirtrat e gjorë, Nga shtëpi-burgjet që ata kanë.
Gjithashtu kam dëgjuar për magjin’, Që fshihet pas tyre guackave, E cila me një kërkesë t’tyre, Bën dritaret të hapen plotësisht, Pafajsinë t’vendos gjethe hardhie, Dhe t’shfrenohet si një maenad-ë[6]. Le të shkojë. Lahuta jote, jam bindur, Se duhet t’jetë e pastër. Prandaj luaj. Rrëmbemë veshët me një melodi, Sepse shpirti im ndodhet gjithashtu, Në një prej tyre shtëpi-burgjeve, Dhe duhet muzika për t’kuruar, Atë çmenduri që ruan brenda. Bianca e mirë, Mbushja mendjen mysafirit tonë.
BIANCA: Mos ki frikë. Mysafiri do ta zgjedhë vetë, Vendin dhe momenti kur do t’luajë. Ai vend e moment nuk janë tani. Ti e lodh at’ duke këmbëngulur.
GUIDO: Simone i mbarë, Ndonjë mbrëmje tjetër. Sot jam i kënaqur, Thjesht me zërin e zonjës, Që kur flet magjeps ajrin dashuror, Dhe bën tokën rrotulluese t’ndal, O të rregulloj’ orbitën drejt saj.
SIMONE: Ti lëvdon atë më shum’ se duhet. Ka vlera si shumica e grave, Por bukurinë nuk mund ta veshë, Si një xhevahir rreth qafës së saj. Ndoshta kështu është për më mirë.
Epo, Imzot, Nëse nuk do të luash lahutën, Për t’magjepsur shpirtin tim t’trazuar, A do të pish me mua të paktën?
[Duke i bërë shenjë Guido-s të vijë aty ku ndodhet ai.]
Shtruar e ke. Bjermë nj’stol Bianca. Mbyll grilat dhe vendos shufrën atje. S’do t’doja që bota kurioze, Mendjengushtë e me sy të vegjël, Të shihte kënaqësinë tonë.
Tani, Imzot, Na ngri ndonjë dolli nga kupa plot. [Stepet.] Ç’është kjo njollë mbi këtë copë? E cila duket aq e purpurt sa, Një plagë në brinjët e Jezusit. Thjeshtë verë? Kam dëgjuar të thonë, Se kur derdhet vera, derdhet gjaku, Por kjo nuk është veçse një trillim.
Imzot, Shpresoj që rrushi i verës sime, T’jetë sipas shijeve tuaja. Vera e Napolit ësht’ e zjarrtë, Ashtu siç janë dhe vetë malet. Ndërsa vreshtat tanë prej Toskane, Japin një lëng edhe më t’shëndetshëm.
GUIDO: Më pëlqen shumë Simon’ i mbarë, Dhe me lejen tuaj do ngre dolli, Pasi buzët e Bianca-s bukur, Si gjethet e një trëndafili t’kuq, T’kenë lundëruar e lënë pas, Në këtë kupë shijen e ëmbël. Shijoje, Bianca.
[Bianca pi.]
Oh, gjith’ mjalti i bletëve Hibleane[7], I krahasuar me këtë gllënjkë, Do të quhej plotësisht i hidhur! Simone i mbarë përse nuk ndan, Bashk’ me mua këtë kënaqësi.
SIMONE: Më duket mjaft e çuditshme, Imzot, Por nuk mund të ha e pi me ju sot. Ndonjë humor ose ethe në gjak, Gjatë stinëve t’tjera i butë, Ose ndonjë mendim si nëpërkë, Që zvarritet nga vendi në vend, Si i çmenduri nga një qeli n’tjetrën, Më helmon qiellzën dhe heq urinë, Duke kthyer në neveri, jo mall.
[Shkon mënjanë.]
GUIDO: Bianca e ëmbël, ai më lodh. Më duhet të largohem që këtej. Do t’vi nesër. Veç orën më thuaj.
BIANCA: Ejani këtu me agimin më t’ri! Jeta ime do t’jetë e kotë, Derisa t’ju shoh edhe një herë.
GUIDO: Ah! Lësho mesnatën e rënë mbi flokë, Dhe në ato sy më lejo të shoh, Pamjen time si n’pasqyra. E dashur Bianca, Dhe sikur t’jetë thjesht ime hije, Të lutem, mos shkëput sytë prej saj, Dhe as mos shih gjëra që s’tregojnë, Ndonjë simbol të qenies sime. Unë jam xheloz, Ndaj asaj që t’shohin sytë.
BIANCA: Oh! Të jesh i sigurt se pamja jote, Do të jetë gjithmonë me mua. Dashuria e ëmbël mund t’përkthejë, Edhe gjënë më t’ligë n’kujtesa. Por eja para se kënga zogthit, T’ketë zgjuar nj’botë ëndërrimtarsh’. Unë do të pres për ty në ballkon.
GUIDO: Dhe me nj’shkallë t’bërë nga mëndafshi, Do t’zbresësh poshtë e të më takosh, Me këmbët e bardha njëra pas tjetrës, Si bora mbi nj’pemë trëndafili.
BIANCA: Si ta doni. Ju e dini që jam e juaja, Si në jetë, ashtu dhe në vdekje.
GUIDO: Do më duhet t’largohem Simone.
SIMONE: Kaq herët? M’thoni përse? Kambana Duomos, Ende nuk ka rënë për mesnatë. Rojet që me bori tallin hënën, Dergjen të përgjumur nëpër kulla. Qëndroni pak. Druhem se nuk do të shihemi më, Dhe kjo trishton zemrën time t’thjeshtë.
GUIDO: Mos u shqetëso Simone. Do të qëndroj, I palëkundur n’miqësi, Ndërsa sonte, Do t’kthehem menjëherë në shtëpi. Nesër, Bianca e ëmbël.
SIMONE: Epo kështu qoftë. Do kisha dashur nj’bisedë më t’plot, Miku dhe mysafiri im, Tepër i ri dhe i ndershëm, Por shoh që s’është e mundur.
Nuk dyshoj se babai po ju pret, N’lodhje për zëra e hapa. Ti më duket, Je i vetmi fëmij? Ai nuk ka fëmijë tjetër. Ti je kolona hijshme e shtëpis’, Lulja e kopshtit me barëra t’këqij. Nipërit s’e duan shumë atë, Kështu përflitet n’Firence. Kët’ desh t’thoja. Shumë thonë se janë xhelozë, Ndaj trashëgimisë që ti do t’kesh, Dhe ti shohin vreshtat me sy t’zjarrtë, Si Ahab-i të Naboth-it[8]. Por këto nuk janë veçse fjalët, E nj’vendi ku gratë flasin.
Natën e mir’ imzot. Sillmë një pishtar Bianca. Shkallt’ e vjetra, Jan’ plot me gropa, dhe hëna ndyrë, Rritet si një koprrac me dritën e saj, Dhe fsheh fytyrën pas nj’maske t’hollë, Si laviret kur duan t’zënë n’kurth, Ndonjë shpirt t’mjerë mëkatar. Tash’ do t’ju sjell, Mantel e shpat’. Jo, shumë ndjesë o Imzot, S’është veçse e drejt’ që t’ju shërbej, Ju që keni nderuar aq shumë, Shtëpin’ time qytetse t’përulur, Ku keni pir’ verë e ngrën’ bukë, Dhe që jeni rehatuar. Shumë shpesh unë, Me gruan do t’flas për këtë natë, Dhe problemet e saj.
Pa shih se ç’shpatë është kjo. Kalibër i Ferrara-s i cili, Ashtu si një gjarpër mund t’përthyhet, Padyshim më vdekjeprurës. Me kët’ çelik, S’ke pse ti trembesh gjëje në jetë. Kurrë s’kam prekur nj’teh kaq delikat. Edhe unë kam nj’shpatë gjithashtu, E cila mund t’jetë ndryshkur disi. Ne që jemi njerëz paqësorë, Ne na mësohet përulësia, Dhe të mbajmë pesha të rënda mbi kurriz, Pa ankesa ndaj botës padrejtë, Duke duruar gjith’ poshtërsitë. Ashtu si çifuti i duruar, Gjejm’ fitimin n’dhimbje.
Ende mbaj mend, Si një herë rrugës për Padua, Një hajdut desh të më merrte kalin, Dhe i preva fytin. Mund ti bëj ball, Çnderimit, fyerjeve, turpeve, Përbuzjeve t’mprehta, përçmimeve, Por ai që vjedh çka m’përket mua, Oh! Dhe si t’ishte pjata m’ordinere, Nga e cila unë jam ushqyer, Oh! Ai do të rrezikonte shpirt e trup, E do t’vdiste për at’ mëkat. Prej ç’balte t’çuditshme, Formohet njeriu!
GUIDO: Përse po flet kaq çuditshëm?
SIMONE: Pyes veten nëse shpata ime, Ësht’ punuar më mirë se jotja. Ta testojmë? Apo kam status tepër të ulët, Për ty t’kryqëzosh shpatë me timen, N’tallje o sinqerisht?
GUIDO: Asgjë s’do m’kënaqte m’shumë, Se t’qëndroja ballë teje me teh, N’tallje o sinqerisht. Bjerma shpatën time tani. Ti merr tënden. Sot do t’zgjidhim dilemën e madhe, Në çeliku princit a tregtarit, Është punuar më mirë. A nuk e the ti këtë gjë? Shko dhe merre shpatën tënde. Përse vonohesh zotëri?
SIMONE: Nga të gjithë nderimet e larta, Që keni bër’ ndaj shtëpisë sime, Ky do t’ishte më i madhi.
Ma sill shpatën o Bianca. Lëviz at’ stol dhe tavolin. Duhet t’kemi, Një zonë t’hapur për ndeshjen tonë, Dhe Bianca do t’mbajë pishtarin, Që t’mos bëhet ndeshja serioze.
BIANCA: [Drejtuar Guido-s] Oh! Vrite! Vrite!
SIMONE: Mbaj pishtarin grua.
[Ata nisin të dyluftojnë]
SIMONE: Merre këtë! Ah! Ha! kështu pra-
[Ai plagoset nga Guido]
SIMONE: Gërvishtje, jo më shum’, Pishtari m’pengonte pamjen. Mos u shqetëso Bianca. S’është asgjë. Burri yt vërtet po rrjedh gjak, Por dhe kjo nuk është asgjë. Merr një rreckë, Dhe ma lidh atë rreth krahut. Jo aq ngushtë. Më lehtë, grua e mirë. Mos u trishto, Lutem që mos të trishtohesh. Më mir’ ma hiq. Çfarë u bë se rrodha gjak?
[E heq “fashën”]
Sërish! Sërish!
[Simone çarmatos Guidon]
E sheh që kam pasur t’drejtë imzot, Shpata ime ish’ çelik më i mir’. Por tani le t’masim kamat.
BIANCA: [Drejtuar Guido-s] Vrite! Vrite!
SIMONE: Fike pishtarin Bianca.
[Bianca shuan pishtarin]
SIMONE: Tani o zotëri, Deri në vdekje t’njërit, o t’dyve, O t’treve le t’jetë.
[Ata dyluftojnë]
SIMONE: Atje, Atje. Ah dreq! Mos vall’ tani të kam n’dorë?
[Simone mposht Guido-n dhe e hedh mbi tavolinë]
GUIDO: Mi hiq duart nga fyti, idiot! Jam djali i vetëm i babit tim. Shteti s’ka veçse një trashëgimtar, Dhe armiku francez veç këtë pret, Që të godasë qytetin.
SIMONE: Hesht! Yt at’ pa fëmi’ do t’lumturohej. Sa për shtetin tonë të Firences, Mendoj se ai nuk ka nevojë, Për helmin e nj’drejtuesi imoral. Jeta jote do t’njolloste, gjith’ zambakët e saj.
GUIDO: Hiqi ato duar, Hiqi ato duar t’mallkuara. Lëshomë po të them!
SIMONE: Jo, se je kapur aq keq prej meje, Sa asgjë nuk mund të t’shpëtojë dot. Mbledhur në një pikë t’vetme turpi, Që merr fund me at’ turp, dhe sa m’turpshëm.
GUIDO: Oh! Lërmë të shoh një prift para se t’vdes!
SIMONE: Përse të duhet të takosh një prift? Tregoja mëkatet, Zotit që do t’shohësh këtë natë, Edhe asnjëherë tjetër. Tregoja mëkatet, Atij i cili ësht’ më i drejti, Edhe më i pamëshirshmi. Sa për mua…
GUIDO: Oh më ndihmo Bianca e ëmbël! Ti e di që unë nuk jam në faj.
SIMONE: Paskan ende jetë ato buzë? Vdis si një qen me gjuhën përjashta! Vdis! Vdis! Dhe lumi heshtur do t’presë trupin, Që ta dërgojë n’det pa vëmendje.
GUIDO: Krisht pranoje shpirtin tim të mjerë!
SIMONE: Amin për at’. Tani tjetrën.
[Guido vdes. Simone ngrihet dhe shikon Biankën. Ajo vjen drejt tij e habitur dhe me krahë të hapur.]
BIANCA: Pse s’më the që ishe kaq i fortë?
SIMONE: Pse s’më the që ishe kaq e bukur?
[Ai e puth në buzë.]
Fund.
[1] “Luke” (nga Lucca). Lucca është një qytet në Itali.
[2] “Satirët” janë pjesë e një klase perëndish pylli, epshorë dhe të dehur. Në mitologjinë greke ata shfaqen si burra me veshë dhe bisht kali, ndërsa në atë romak, si burra me veshë, bisht, këmbë dhe brirë dhie.
[3] “…kaverna”, në këtë kontekst ato janë shpella nënujore.
[4] “Distafi” është një shkop prej druri që përdoret në tjerrjen me dorë për të mbajtur fibra të papërpunuara (lesh ose pambuk).
[5] I referohet legjendës së lashtë romake të përdhunimit të Lucretia-s nga Sextus Tarquinius (Tarquin), një pikë kyçe në historinë romake që rezultoi në përmbysjen e monarkisë dhe themelimin e Republikës.
[6] Një ndjekëse femër e zotit grek Dionis.
[7] “Hibleane” (nga Hiblea). Një varg malor në Siçilinë juglindore.
[8] Referohet një historie biblike (1 Mbretërve 21).
